ارگونومی به زبان ساده – ارگونومی چیست؟

ارگونومی چیست؟ ارگونومی به زبان ساده یعنی طراحی و تنظیم محیط کار و وسایل اطراف ما به شکلی که با بدن انسان هماهنگ باشد. هدف ارگونومی این است که ابزارها و محیط زندگی ما طوری ساخته یا چیده شوند که استفاده از آن‌ها راحت‌تر شود و کمترین آسیب به بدن برسد.

به عبارت دیگر:
ارگونومی یعنی تناسب بین انسان و محیط. این علم کمک می‌کند بفهمیم بدن ما چه محدودیت‌ها و توانایی‌هایی دارد و بعد محیط کار، خانه یا حتی وسایل شخصی مثل صندلی، میز یا گوشی موبایل را طوری طراحی کنیم که سالم‌تر و کارآمدتر زندگی کنیم.

چرا ارگونومی مهم است؟

همان‌طور که گفتیم، ارگونومی به تناسب محیط با بدن انسان می‌پردازد تا کمترین آسیب به بدن وارد شود. بیشتر مشاغل امروزه در حالت نشسته انجام می‌شوند و همین موضوع باعث شده ارگونومی توجه ویژه‌ای به نشستن طولانی‌مدت داشته باشد.

ما بخش بزرگی از روز را پشت میز با کامپیوتر ، لپ‌تاپ یا گوشی کار می کنیم. نشستن طولانی مدت و نادرست می تواند عوارض زیادی برای سلامتی فرد داشته باشد و به روش های مختلف اقتصاد جامعه را تضعیف کند . توجه به علم ارگونومی در محیط کار می تواند فواید زیادی داشته باشد که در زیر می خوانیم .

فواید علم ارگونومی:

تاثیر ارگونومی بر کاهش آسیب های جسمی

• کاهش کمردرد – نشستن طولانی در وضعیت نامناسب باعث افزایش فشار روی ستون فقرات می‌شود و ارگونومی آن را کاهش می‌دهد.

• کاهش گردن‌درد – خم شدن طولانی گردن به جلو هنگام کار با مانیتور، لپ‌تاپ یا موبایل تنش عضلانی ایجاد می‌کند که با رعایت ارگونومی کاهش می‌یابد.

• کاهش درد شانه‌ها و بازوها – ارتفاع نامناسب میز یا تجهیزات باعث فشار روی شانه‌ها و بازوها می‌شود که با ارگونومی اصلاح می‌شود.

• کاهش درد مچ دست و سندرم تونل کارپال – استفاده نادرست از کیبورد و ماوس موجب آسیب مچ‌ها می‌شود و ارگونومی از آن پیشگیری می‌کند.

• کاهش درد پاها و زانوها – عدم حمایت مناسب پاها هنگام نشستن یا ایستادن طولانی باعث درد و خستگی می‌شود که با ارگونومی کاهش می‌یابد.

• کاهش خستگی چشم و مشکلات بینایی – نور نامناسب و فاصله نادرست از صفحه نمایش باعث خستگی چشم می‌شود و ارگونومی آن را کم می‌کند.

• کاهش خستگی عضلانی – کار طولانی با وضعیت نامناسب بدن باعث خستگی و کاهش توان عضلات می‌شود که ارگونومی آن را کاهش می‌دهد.

• کاهش سردرد گردنی – سردرد گردنی نوعی سردرد است که منشا آن آسیب به عضلات گردن است در واقع خم کردن سر به عضلات گردن آسیب می رساند اما درد در سر ظاهر می شود.

• کاهش آسیب‌های ناشی از حرکت‌های تکراری (Repetitive Strain Injuries) – تکرار مکرر حرکات غیرارگونومیک موجب آسیب به عضلات و تاندون‌ها می‌شود که با ارگونومی پیشگیری می‌شود. به طور مثال استفاده از موس پدهای متحرک مثل محافظ مچ دست مچی موس باعث کاهش حرکات تکراری مچ دست شده و به جای آن ، استخوان های قوی بازو و دست حرکت می کنند.
  
• جلوگیری از بیماری های ستون فقرات مثل فتق دیسک، آرتروز، گوژپشتی ، دردعصب سیاتیک و …
  رعایت اصول ارگونومی و داشتن وضعیت صحیح بدن هنگام نشستن، ایستادن و کار با تجهیزات، فشار روی ستون فقرات را کاهش می‌دهد. مطالعات نشان داده‌اند که استفاده از صندلی مناسب، میز با ارتفاع درست و تکنیک‌های درست بلند کردن اجسام، استفاده از محصولات ارگونومیک مثل پشتی طبی و نگهدارنده مانیتور خطر بروز بیماری‌های ستون فقرات مانند فتق دیسک، آرتروز، گوژپشتی و درد عصب سیاتیک را کاهش می‌دهند.

تأثیر ارگونومی بر اقتصاد و کسب‌وکار:

ارگونومی فقط به سلامتی فردی کمک نمی‌کند، بلکه تأثیر مستقیم بر اقتصاد و عملکرد سازمان‌ها هم دارد. وقتی محیط کار با بدن کارکنان هماهنگ باشد، هم فرد کمتر آسیب می‌بیند و هم سازمان از نظر مالی سود بیشتری می‌برد. مزایای اقتصادی ارگونومی عبارتند از:

• کاهش ساعات غیبت کارکنان: با پیشگیری از دردهای اسکلتی‌عضلانی و خستگی، کارکنان کمتر مرخصی استعلاجی می‌گیرند.
• کاهش presenteeism (حضور کم بازده): بسیاری از کارکنان حتی وقتی بیمار یا خسته‌اند سر کار حاضر می‌شوند اما بازدهی پایینی دارند. ارگونومی با کاهش مشکلات جسمی و روحی، مانع از افت عملکرد پنهان کارکنان می‌شود.
• افزایش بهره‌وری شغلی: طراحی صحیح محیط کار انرژی کارکنان را متمرکز می‌کند و راندمان کار بالا می‌رود.
• افزایش تعلق سازمانی: وقتی سازمان برای سلامت کارکنان هزینه و توجه می‌کند، حس وفاداری و تعلق آن‌ها به سازمان بیشتر می‌شود و ترک کار کاهش می‌یابد.در یک محیط کار ارگونومی، دردها و بیماری های اسکلتی عضلانی کاهش خواهد یافت، کارکنان احساس پشتیبانی و مراقبت بیشتری می کنند که منجر به افزایش تعلق سازمانی و افزایش بهره وری کارکنان می شود.
• کاهش هزینه‌های سازمان: با حفظ نیروی فعال و جلوگیری از هزینه‌های گزاف برای جایگزینی و آموزش نیروهای جدید، ارگونومی باعث کاهش هزینه های سازمان می شود.
• کاهش هزینه‌های درمانی: درمان بیماری های شایع بین کارمندان پشت میز نشین مثل فتق دیسک و آرتروز بسیار هزینه بالایی دارد و سرانجام به درمان قطعی هم نمی انجامد. ارگونومی باعث کاهش هزینه های درمانی هم برای فرد و هم بیمه گزاران می شود.
• افزایش رضایتمندی شغلی: کارمندانی که احساس راحتی و امنیت می‌کنند، با انگیزه‌تر و خلاق‌تر خواهند بود.
• کاهش نرخ ترک شغل (Turnover):
  کارکنانی که در محیط راحت و سالم کار می‌کنند کمتر به فکر تغییر شغل می‌افتند. این موضوع هزینه‌های جذب و آموزش نیروهای جدید رو به شدت کاهش می‌ده.
• افزایش کیفیت خدمات و محصولات:
  وقتی کارکنان خسته یا آسیب‌دیده نباشند، دقت و تمرکزشان بالا می رود و در نتیجه خطاهای کاری کمتر می‌شود. این یعنی کیفیت خروجی کار بهتر می‌شود.
• ایجاد برند کارفرمایی مثبت (Employer Branding):
  شرکت‌هایی که به سلامت کارکنان اهمیت می‌دن، در جذب استعدادهای جدید موفق‌تر هستن چون تصویر مثبتی از خودشون در بازار کار می‌سازن.
• نوآوری و خلاقیت بیشتر:
  وقتی بدن و ذهن کارمند راحت و در آرامش باشد، انرژی و تمرکز بیشتری برای خلاقیت و نوآوری خواهد داشت.
• بهبود سلامت روانی کارکنان:
  ارگونومی فقط جسمی نیست؛ کاهش استرس و ایجاد حس امنیت شغلی از مهم‌ترین دستاوردهای آن به حساب میاد.
• پایداری و توسعه پایدار سازمان:
  توجه به ارگونومی نشانه ی مسئولیت‌پذیری اجتماعی سازمان است.

امروزه بسیاری از شرکت‌ها و سازمان های بزرگ دنیا ارگونومی را یک سرمایه‌گذاری استراتژیک می‌بینند، نه یک هزینه اضافی. آن‌ها متوجه شده‌اند که محیط کار راحت و سازگار با بدن کارکنان، باعث بهبود برند و افزایش سود سازمانی خواهد شد. به همین دلیل، این شرکت‌ها از خدمات ارگونومی به عنوان بازوی حامی استفاده می کنند.

نمونه‌هایی از این رویکردها در شرکت‌های فناوری و صنایع پیشرفته دیده می‌شود؛ جایی که سلامت و رفاه کارکنان مستقیماً با بهره‌وری و سودآوری سازمان مرتبط است.

برای دریافت فایل پی دی اف مقاله ارگونومی به زبان ساده اینجا را کلیک کنید.